«

»

wrz
20

TIK w edukacji przedszkolnej – poradnik dla kreatywnych nauczycieli

Nowe technologie wspierają różne aspekty naszego życia. Umiejętnie stosowane mogą przynieść wiele korzyści także najmłodszym użytkownikom TIK (technologii informacyjno-komunikacyjnych). Przy ich stosowaniu niezwykle ważne jest zadbanie o bezpieczeństwo dzieci, jakość wykorzystywanych materiałów oraz celowość zaproponowanych aktywności.

Wykorzystywanie TIK w pracy z dziećmi przedszkolnymi może służyć przygotowaniu ich do umiejętnego stosowania TIK (zarówno teraz, jak i w przyszłości), może też wspierać ogólny rozwój dziecka. Pamiętajmy jednak, że pierwsza z przesłanek nie powinna dominować w czasie spotkań dzieci z komputerem. Przedszkolaków nie uczymy „obsługi komputera” jako takiej. Technologie informacyjno-komunikacyjne mają pomóc im poznawać i rozumieć otaczający świat, a umiejętności techniczne przy tej okazji zdobyte są tylko dodatkiem.

Proponując dzieciom zabawę z komputerem (lub innym podobnym w funkcji urządzeniem) starajmy się świadomie wybierać narzędzia i wykorzystywane materiały: bezpieczne, służące rozwojowi, wspierające w osiąganiu wybranych przez nas celów edukacyjnych.

Nowe technologie oferują nam bogaty zbiór oprogramowania, materiałów i sprzętu. Nauczyciel wychowania przedszkolnego może się w tym bogactwie zagubić lub przeciwnie nigdy się o nim nie dowiedzieć. Stąd pomysł przygotowania krótkiego przewodnika przedstawiającego przykładowe możliwości edukacyjnego wykorzystania TIK w przedszkolu.

Sprzęt

Na początku chcę przypomnieć, że nowe technologie opierają się nie tylko na użyciu komputera stacjonarnego.

Stosując w pracy TIK możemy wykorzystać zarówno laptopy, jak i tablety (komputery z ekranem dotykowym), czy nawet telefony komórkowe, a w niedalekiej przyszłości np. interaktywne stoły dotykowe.

Urządzenia wykorzystujące technologię dotykową (eliminującą potrzebę używania myszki komputerowej)są szczególnie przyjazne najmłodszym dzieciom, pozwalają skupiać się nad przekazem edukacyjnym, a nie na technicznej obsłudze sprzętu. Nie są już tak kosztowne, jak jeszcze parę lat temu, wydają się więc dobrym rozwiązaniem do wykorzystania w przedszkolach.

Wykorzystanie TIK na zajęciach może się odbywać bez zestawu komputerowego. Robiąc zdjęcia, nagrywając filmy, czy dźwięki pracujemy z o wiele tańszym sprzętem: aparatami cyfrowymi, dyktafonami, czy telefonami komórkowymi (które mają zwykle wbudowane kamery, aparaty i dyktafony).

Mając niewiele sprzętu do dyspozycji pozwólmy wykorzystywać go dzieciom w „tle” (np. w czasie zabaw własnych), w pracy rotacyjnej. Starajmy się tak organizować zajęcia, aby główna aktywność była po stronie dzieci. Najlepiej byłoby, żeby to one filmowały krótkie scenki, fotografowały doświadczenia, nagrywały własne opowieści, czy też wywiady itd.

Chcąc pokazywać dzieciom elementy otaczającego świata niedostępne w bezpośrednim kontakcie (np. odległe miejsca, trudne lub niebezpieczne doświadczenia)wyświetlajmy je na jak największym ekranie (np. na dużym ekranie telewizora podłączonego do komputera zamiast mniejszego monitora, czy też na ekranie wyświetlającym obraz z projektora multimedialnego), odtwarzajmy dobrej jakości dźwięki. Pamiętajmy o tym, by dbać o jakoś przekazu.

Oprogramowanie

Mając na uwadze możliwości finansowe przeciętnego przedszkola skupię się na tych programach, które są dostępne nieodpłatnie.

Przykładowe oprogramowanie do zainstalowania (komputery)

TuxPaint – prosta aplikacja do tworzenia grafiki, z dużym potencjałem edukacyjnym. Oprócz zwykle spotykanych w tego typu programach narzędzi możemy tu znaleźć pieczątki (po dodatkowej instalacji), które pozwalają dzieciom w prosty sposób stworzyć obrazek związany z tematem zajęć (wiosna, zawody, kosmos itd.), by je np. podsumować, czy stworzyć swoją własną obrazkową wersję notatek, opowieści. Ułatwienia w stosowaniu i skojarzone z obrazami dźwięki (np. odgłosy zwierząt, instrumentów muzycznych) są dodatkowym atutem programu.

Aplikacja do pobrania ze strony: tuxpaint.org

Sebran – program edukacyjny dla przedszkolaków i dzieci w wieku wczesnoszkolnym. Najmłodsi wykorzystają wprawdzie tylko zabawy dotyczące liczenia obiektów i ćwiczenia pamięci, ale i tak program jest wart zainstalowania.

Aplikacja do pobrania ze strony: w wersji polskiej np. z serwisu Dobre Programy

Omnitux – kolejna aplikacja przygotowana z myślą o najmłodszych. Z jej pomocą można wprawić się w pracy z myszką, ale także wykonać ćwiczenia ogólnorozwojowe oraz te przygotowujące do nauki czytania i pisania – ćwiczenia pamięci, spostrzegawczości, rozpoznawania dźwięków itd.

Aplikacja do pobrania ze strony: omnitux.sourceforge.net

Photo Story 3 dla Windows – aplikacja do tworzenia filmów ze zdjęć. Najprostsze prace stworzone w Photo story to pokazy slajdów z muzyką w tle, bardziej wyrafinowane to filmy z dodanym komentarzem tekstowym lub głosowym, z efektem ruchu dzięki zastosowaniu zbliżeń i animacji przejść między obrazami.

Aplikacja do pobrania ze strony: Microsoft Download Center

Aplikacje działające online

Storyjumper – aplikacja online umożliwiająca tworzenie własnych książeczek automatycznie publikowanych w Internecie. Udostępnia bogatą galerię gotowych grafik, które można wykorzystać do zilustrowania opowieści, pozwala na dodawanie własnych obrazów (np. zdygitalizowanych prac plastycznych dzieci). Z pomocą nauczyciela, dzieci mogą tworzyć własne książki i pochwalić się nimi rodzinie, czy też kolegom z zaprzyjaźnionego przedszkola.

Aplikacja dostępna: http://www.storyjumper.com

Kerpoof Studio to cały zestaw aplikacji umożliwiających dzieciom uwolnić swą kreatywność. Z jego pomocą można tworzyć ciekawe rysunki, karty okolicznościowe, proste filmy animowane, czy opowieści w postaci książeczek. Oczywiście z przedszkolakami wykorzystamy tylko proste narzędzia, ale i tak dzieci będą zachwycone.

Aplikacja dostępna: http://www.kerpoof.com

Little bird tales – program do tworzenia własnych historii za pomocą obrazu i nagranego głosu. W sam raz dla przedszkolaków, których nie będzie ograniczał brak umiejętności pisania.

Aplikacja dostępna: littlebirdtales.com

Materiały edukacyjne dostępne w Internecie

Najbogatszym źródłem materiałów (a także programów) jest sieć, dlatego warto  w nią zainwestować starając się o szybki dostęp do Internetu w każdej sali przedszkolnej. Wydaje się to być lepszym rozwiązaniem niż kupowanie oprogramowania edukacyjnego, które może się szybko zdezaktualizować, a dodatkowo jest kosztowne, jeśli chcemy je wykorzystywać na wielu komputerach w placówce (na każdy komputer musi być oddzielna licencja programu, czyli zwykle oddzielny egzemplarz oprogramowania).

W internecie znajduje się bardzo wiele stron edukacyjnych, zarówno w języku polskim, jak i angielskim (bardzo często nadających się do wykorzystania przez dzieci nieznające języka angielskiego). Poniżej przedstawię kilka przykładów polskich serwisów.

Przykładowe strony i serwisy internetowe

Kula – pięknie przygotowana strona Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Znajdziemy na niej multimedialne materiały dotyczące Polski i wszystkiego co z Polską związane – najważniejsze miasta, postacie, ciekawe legendy itd.

Adres: www.kula.gov.pl

Moja Polska – serwis poświęcony, jak sama nazwa wskazuje, naszemu krajowi. Może być wykorzystywany przez dzieci w wieku wczesnoszkolnym, a także przedszkolnym. Znajdziemy tu zarówno informacje i materiały poglądowe jak i zabawy interaktywne.

Adres: www.mojapolska.az.pl

Necio – nowy serwis internetowy powstały z myślą o najmłodszych użytkownikach komputerów i internetu. Wykorzystując gry i zabawy pomaga im poznać zasady bezpiecznego korzystania z nowych technologii.

Adres: www.necio.pl

Gary gra – serwis stworzony dla najmłodszych, przyszłych obrońców przyrody. Znajdziemy w nim ciekawe informacje i gry ekologiczne.

Adres: www.garygra.pl

Naucz mnie mamo – strona z grami interaktywnymi przygotowującymi do nauki czytania, pisania, liczenia, pomagająca uczyć się wielu cennych dla przedszkolaków i dzieci z pierwszych klas szkoły podstawowej umiejętności.

Adres: www.nauczmniemamo.pl

Ministerstwo Środowiska dla dzieci – na stronie można znaleźć sporo gier i zabaw dla starszych i młodszych dzieci, wierszyki, komiksy, ciekawostki i porady.

Adres: www.dzieci.mos.gov.pl

Niniejszym artykule przedstawiłam tylko nieliczne z przykładów tego, jak możemy wspierać rozwój przedszkolaków, jeśli włączymy do naszej pracy w przedszkolu nowe technologie. Możliwości jest o wiele więcej, ale mam nadzieję, że już teraz jest jasne, jakie narzędzia i materiały możemy do tego wykorzystać, w jaki sposób i do czego możemy użyć TIK, aby wzbogacić nasze zajęcia i umożliwić lepszy start naszym podopiecznym.

*Artykuł ukazał się w 2012 roku w czasopiśmie „Wychowanie w przedszkolu”